‘Nooit Meer’ gaat ook over vandaag

De opa van mijn ex-lief was Joods. Ook ik noemde hem ‘opa’. In de oorlog zat hij als marconist op zee op handelsschepen die werden aangevallen en getorpedeerd. Ondertussen werd zijn hele familie uit Utrecht opgepakt en meegevoerd naar concentratiekamp Auschwitz waar ze werden vermoord. Eenmaal thuis na de bevrijding was hij de enige die over was.

In alle gesprekken die we, mijn ex-lief en ik, met hem voerden zat hij vol verhalen. Verhalen die hij ook elk jaar tot zijn dood kwam vertellen aan kinderen van de basisschool in zijn dorp. Maar hij sprak ook over Israel, het land waar zijn dochter was gaan wonen en waar hij heel kritisch op was. Hij zei wel eens: soms worden slachtoffers daders. Hij was een wijze Joodse man op leeftijd die niets moest hebben van het beleid van Israel. Welbespraakt en helder vertelde hij over zijn leven en zijn kijk op de wereld van nu.

Op 4 mei moet ik altijd denken aan die ene foto die bij hem aan de muur hing: een van de weinig overgebleven foto’s van zijn ouders en zussen die werden vermoord in de kamp Auschwitz. Ik zou wel willen weten hoe hij kijkt naar deze tijd en de discussie die we voeren over herdenken. Want wat betekent herdenken eigenlijk? Nu, in 2025.

Op dit moment worden de Palestijnen gebombardeerd, uitgehongerd en opgejaagd. Er dreigt totale vernietiging. We spreken ons uit tegen Rusland. We steunen Oekraïne. Terecht. Maar als het over de staat Israël gaat, geeft de regering Schoof niet thuis. We kijken weg, geven goedkeuring, leveren onderdelen en handhaven handelsbelangen. Af en toe wordt er een ambassadeur op het matje geroepen en dat is het. Onder het mom van zelfverdediging die alle perken te buiten gaat.

Ik vind het gekmakend. Ik voel me moedeloos en machteloos. Het gaat allang niet meer om het bevrijden van de gijzelaars. De rode lijn is al ver overschreden. Het gaat om de vernietiging van een volk.

Wie herdenkt, moet durven handelen en kijken. Naar wat voorbij is en naar wat er nu is. Ook als het pijn doet. Ook als het confronteert. Ook als het politiek ongemakkelijk is.

Op 4 mei ben ik stil en sta ik stil. Niet alleen bij wat was maar ook bij wat nu is.

Want Nooit Meer betekent niets als het niet ook gaat over vandaag.