Over pijnlijke keuzes en verkeerde afslagen

Er zijn van die gesprekken die je aan het denken zetten. Zo was ik onlangs bij een literaire avond over ‘foute verledens’. Schrijver/ historicus Chris van der Heijden en schrijver/ondernemer Miloe van Beek werden geïnterviewd door een journalist van de Volkskrant.

Miloe sprak over hoe de Tweede Wereldoorlog doorwerkt in familiesystemen en de dilemma’s waarvoor je komt te staan als je openlijk spreekt over een ‘fout verleden’. Ze schreef het boek ‘Daar praten wij niet over’ over haar oma die dochter was van een hoge NSB’er.

Chris van der Heijden schreef 25 jaar geleden ‘Grijs Verleden’. Dat boek sloeg in als een bom omdat hij liet zien dat de Tweede Wereldoorlog niet samen te vatten is in enkel termen als goed of fout, helden of schurken. Zijn boek morrelde aan het klassieke goud-fout denken en het beeld dat Nederland van zichzelf had over de oorlog en nog steeds heeft.

Ik vond het destijds een enorm interessant boek, dus was ik nu ook benieuwd naar zijn nieuwe, heel persoonlijke boek over zijn ouders die beiden lid waren van de NSB. Hij schreef het boek om te onderzoeken: wie waren zij en wat maakt dat je zo kunt afglijden en een politiek volstrekt verkeerde keuze maakt. Hoe zit dat?

Eerlijke verhalen over hoe keuzes tot stand komen is een waanzinnig boeiend thema. Ik kom ze elke dag tegen in mijn werk. We redeneren terug alsof we altijd keuzes maken op basis van volkomen heldere afwegingen. Maar vaak speelt toeval ook een rol en rol je gewoon ergens in en is er geen sprake van een hele bewuste keuze. Ook is van een keuze het gevolg niet altijd meteen glashelder. Hoe ga je dan achteraf om met twijfels en schaamte over verkeerde keuzes? En hoe open ben je daarover?

Niemand is immuun voor verkeerde keuzes. Integendeel. Soms doe je maar wat. Of kies je op basis van de kennis van dat moment. Elke keuze verdient het sowieso dat je achteraf of gaandeweg kijkt naar: was het goed? Was het slim? Had ik het achteraf anders willen doen? Zo heb ik zelf een aantal keuzes gemaakt die vallen in de categorie ‘spijt’. Spijt dat ik er niet was voor iemand die dat op dat moment nodig had. En zo zijn er uiteraard meer. En dat geldt vast ook voor jou.

Maar de avond draaide vooral om: wat als mensen die je liefhebt verkeerde keuzes maken en hoe dat jou dan beïnvloedt. Pijnlijke familiegeschiedenissen die tot op de dag van vandaag voortduren en doorwerken. Wie weet speelt dat ook in jouw familie.

Welke afslagen heb jij in je leven genomen en hoe kwamen je keuzes tot stand? Hoe zit het met schaamte en twijfels over je keuzes? En hoe open ben je daarover? Welke keuzes had je achteraf liever niet gemaakt? En zijn er keuzes van dierbaren waarvoor je je schaamt. Zo ja, hoe ga je daarmee om?

Genoeg om over na te denken, zeker ook in deze tijd.