Wie van de drie ben jij?

Wie van de drie ben jij?

Stel: je ziet een dierbare langzaam verdrinken in een situatie die niet goed voor hem of haar is. Of je bent getuige van grensoverschrijdend gedrag op je werk.

Doe je iets of doe je niets?

Een tijdje terug was ik bij een lezing van Roxane van Iperen. Ze sprak in een ander verband over daders en slachtoffers en over de grootste groep: de omstanders. Jij en ik dus. Je bent een omstander niet alleen daar waar het gaat om grote wereldthema’s maar ook een omstander als het gaat om situaties dicht bij huis: je werk, je bedrijf, je vriendschappen.

En dan is de vraag: ben je een helper, medeplichtige of wegkijker? Want die driedeling maakte van Iperen in haar verhaal.

Als ik terugkijk zie ik situaties waarin ik zweeg. Op school en op werk. Maar ook heb ik zelf ervaren hoe het is als omstanders zwijgen. Ik zal nooit vergeten dat ik in een zaal vol collega’s verbaal werd aangevallen en niemand reageerde. De ‘ik had wel willen ingrijpen maar….’ reacties achteraf hielpen niet echt.

Maar we zijn allemaal wel eens die zwijgende omstander. Bij foute grappen die je laat gaan omwille van de lieve vrede. Schreeuwende leidingevenden die met deuren slaan en niemand die iets zegt.

Ik dacht vaak: zo gaat dat hier nou eenmaal, wat kan ik eraan doen? Ik deed op dat moment niets, behalve naderhand naar mijn leidinggevende gaan en zeggen wat ik ervan vond of ik stuurde een mail naar degene waarvan ik dacht dat deze de boel wel kon veranderen.

Nu probeer ik het anders te doen. Nog steeds lastig, want de keuze om in te grijpen, om iets te zeggen, om te helpen of om aan te geven dat de ander iets doet wat niet oké is, vraagt moed. Ga maar na: hoe doe jij dat in vriendschappen waarin iemand het verkeerde pad op dreigt te gaan? Of situaties op je werk, met klanten of je team?

Je twijfelt of je iets moet doen. Er is angst om zelf onder vuur te komen liggen. Of een vriendschap of positie te verliezen. Omdat je je met dingen ‘bemoeit’ waar je niets mee te maken hebt, denk je.

En toch: misschien moeten we ons wat eerder met elkaar bemoeien. In vriendschappen waarin iemand afdwaalt. In teams waarin iets schuurt. In gesprekken waarin ‘grappen’ niet oké zijn. Die keuze kun je elke dag maken. Je invloed begint in taal, houding en gedrag. In de keuze om niet te zwijgen juist op plekken waar het er echt toe doet.

Misschien zie je op dit moment iemand worstelen en weet je niet wat je moet doen. Misschien voel je je geraakt door wat er in de wereld gebeurt, maar twijfel je of jouw stem ertoe doet. Misschien heb je allang gekozen voor wegkijken. Je hoeft ook niet overal iets van te vinden en ook geen held te zijn. Maar een keuze die binnen jouw mogelijkheden ligt, is ook een keuze en jouw reactie doet ertoe.

Want je ergens mee of met iemand bemoeien is in feite verbinding zoeken en laten weten: ik zie het, ik weet het en het is niet oké.